Randevu Al Bizi Arayın+90 212 385 31 00

Ağciyər xərçəngi

Ağciyər Xərçəngi Nədir?

Ağciyər xərçəngi struktur olaraq normal ağciyər toxumasından olan hüceyrələrin ehtiyac və idarə xarici çoxalaraq ağciyər içində bir kütlə (şiş) meydana gətirməsi ilə başlayır. Bu kütləvi əvvəlcə olduğu mühitdə böyüyür, daha irəlidəki mərhələlərdə isə ətraf toxumalara və ya dövran yolu ilə uzaq orqanlara (qaraciyər, sümük, beyin, və s) yayılaraq hasara səbəb olur. Ağciyər xərçəngi bütün xərçəng növləri arasında kişilərdə ölümə səbəb olan birinci, qadınlarda isə ikinci xərçəng növüdür. Dünyada hər il təxminən 1.3 milyon kişi ağciyər xərçəngi səbəbiylə ölməkdədir. Lakin yeni inkişaf etdirilən müalicə üsulları ilə ortalama həyat müddəti və keyfiyyəti artmışdır.

Ağciyər Xərçəngi Növləri

Ağciyər xərçəngi, fərqli hücrə növlərini təmsil edən və fərqli müalicə ehtiyacı olan iki əsas qrupa bölünür. Hər iki qrup üçün də ayrı müalicə üsulları vardır:

  • Kiçik hücrə xarici ağciyər xərçəngi (KHDAK)
  • Kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngi

Kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngi daha sürətli irəliləyən və tanı qoyulduğunda əksəriyyətlə uzaq metastazlar olan xərçəng tipidir. Xəstələrin 85% -i KHDAK,% 15 i isə kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngidir.

Ağciyər xərçənginin mərhələləri

Ağciyər xərçənginin mərhələlənməsi üçün fərqli üsullardan istifadə olunabilər;

  • BT – Kompüterli Tomoqrafiya
  • MHİ – Maqnetik Rezonans Görüntüləmə
  • PET / BT – Pozitron Emisyon Tomografisi / Kompüterli Tomoqrafiya
  • Sümük sintigrafisi
  • Mediastinoskopi / Mediastinotomi: hər ikisidə cəhdli əməliyyatlar olub xərçəngin sinə qəfəsi içindəki limfa düyünləri nə yayılıb yayılmadığını göstərir.

Kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngi üçün mərhələləmə məhdud və məşhur xəstəlik olaraq həyata keçirilir. KHDAK üçün isə dörd mərhələ var. Mərhələ 1 və 2-də lokal xəstəlikdən söz edilərkən, Mərhələ 3 və 4də limfatik sistemə və qan yolu ilə uzaq orqanlara yayılma vardır.

Ağciyər xərçənginin əlamətləri nələrdir?

Xəstəlik olduqca irəli mərhələlərə gələnə qədər əhəmiyyətli şikayətlərə yol açmağa bilər. Əlamət vermədən irəliləməsi, ağciyər xərçəngini bu qədər təhlükəli edən ən əhəmiyyətli faktordur. Şəxsin xərçəng olduğunu düşündürən əlamətlər arasında;

Siqaret istifadə edən və buna bağlı xroniki bronxiti olan birinin, mövsümi öskürək və bəlğəm şikayətlərinin davamlılıq qazanması, gedərək artan nəfəs darlığı, bəlğəm da qan görülməsi, xüsusilə kürək sümüklərinin arasına və ya çiyinlərə yayılan qərbçi xüsusiyyətdə sinə ağrısı, səbəbsiz kilo itkisi, səs batıqlığı, xırıltılı tənəffüs, çox yorğun hiss etmə xərçəng üçün şübhə oyatması lazım olan şikayətlərdir.

Ağciyər xərçəngi bəzi kəslərdə öskürək, xırıltılı tənəffüs, nəfəs almada çətinlik, sinə narahatlığı olmasına baxmayaraq, erkən mərhələdə ümumiyyətlə diqqətə dəyər bir əlamət ortaya çıxarmaz. Xəstəyə fərqli səbəblərlə sinə filmi ya da CT daraması edildiyində təsadüfən diaqnoz edilə bilər.

Ağciyər xərçəngini Diaqnoz üsulları nələrdir?

Həkiminiz akciğerinizde bir kütlə olub olmadığını anlamaq üçün bir və ya birdən çox test istəyəcək, ağciyər filmi ya da ağciyər tomoqrafiyası kimi. Əgər ağciyəriniz də bir anormallıq olduğunu müəyyən edərsə, biopsiya əvvəlində PET / BT ilə bu kütləni qiymətləndirəcək və kütlənin quruluşunun müəyyən edilməsi üçün biopsiya istəyəcək. Biopsiya üçün ağ ciyərdəki şübhəli bölgədən toxu nümunəsi çıxarılır və xəstəliyi təyin etmək üçün mikroskop altında araşdırılır. Yaxındakı limfa düyünlərində də toxu nümunəsi alına bilər.

Biyopsi Üsulları;

  • Bronkoskopi:İncə və işıqlı bir balonun ağızdan soxularaq hava yollarının araşdırılması əsasına söykənər. Şübhəli və ya şiş bölgəsinə yaxın bronx mukozasında kiçik bir toxu parçası alınır.
  • İynə aspirasyonu: Sinə divarından tümör bölgəsinə doğru bir biopsiya iynəsi soxularaq şişdən kiçik bir toxu parçası alınması əməliyyatıdır. Bu əməliyyat radioloji göstərmə müşayiətin də həyata keçirilər.
  • Torasentez: Bir biopsiya iynəsi istifadə edilərək ağciyərləri əhatə edən mayedən nümunə alınmasıdır.

Torakotomi: Birbaşa şişdən bir parça almaq məqsədiylə sinə qəfəsinin cərrahi müdaxilə ilə açılmasıdır. Biopsiya nəticəsində xəstənin ağciyər xərçəngi olduğu aşkar olunduqda testlər tətbiq olunaraq xərçəngin nə qədər yayıldığı (mərhələsi) araşdırılar.

Ağciyər xərçənginin risk faktorları nələrdir?

Ağciyər xərçənginin görülməsini tətikləyən müxtəlif risk faktorları var. Siqaret və tənbəki istifadəsi, passiv siqaret çəkənlər (tütün tüstüsünə məruz qalanlar), toksik qazlara məruz qalma, asbest, hava çirkliliyi və ağciyər xəstəlikləri (keçirilmiş vərəm) bu xəstəliyə tutulma riskini artıran faktorlar arasında iştirak etməkdədir.

Bir dəfə Ağciyər Xərçəngi olan adamın bu xəstəliyinin təkrarlama riski, heç xərçəng olmamış adama nisbətən daha çoxdur. Ağciyər xərçənginə zəmin hazırlayan bəzi riskli peşələr də var. Mədən cilər, tekstil, izolyasiya, plastik- sənaye, Petro-kimya, boya, mədən və qaynaq ilə limanda çalışan kəslər bu qrupda sıralana bilər.

Ağciyər Xərçənginin Müalicə Üsulları

Kiçik hüceyrəli xarici ağciyər xərçəngi (KHDAK): Müalicənin seçimi xəstəliyin məşhurluğu ilə əlaqədardır. Bu qrup ağciyər xərçəngində, cərrahi müdaxilə ən məşhur müalicə şəklidir. Radioterapiya və kemoterapi də xəstəliyin müddətini yavaşlatmaq və tapıntıları nəzarət etmədə istifadə edilməkdədir.

Kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngi (Khaki): Bir çox hadisədə xəstəlik, tanı qoyulduğunda bədənin digər hissələrinə də yayılmış vəziyyətdədir. Bu səbəblə cərrahı müalicə, kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngində çox az tətbiq olunur. Həkimlər bədənə yayılmış xərçəng hüceyrələrinə çatmaq üçün ümumiyyətlə Xemoterapiya tətbiqini seçərlər. Xemoterapiya ehtiva edən müalicə də, ağciyərdəki xərçənglər və ya bədənin digər hissələrindəki xərçənglər hədəflənərək tətbiq. Bəzi xəstələrə beyinə istiqamətli radyoterapi, orada xərçəng olmasa da tətbiq oluna bilər. Bu müalicəyə qoruyucu beyin ışınlaması deyilir. Bu beyində xərçəng meydana gəlməsini maneə törətmək üçün verilir. Şişin  böyüklüyünə, yayılımına və patoloji tipinə bağlı olaraq aşağıdakı müalicələrdən biri və ya birdən çox istifadə edilə bilər:

  • Cərrahı müalicə (Ağciyər xərçənginin əməliyyatla çıxarılması)
  • Kemoterapi (dərman müalicəsi); neoadjuvan (cərrahi əvvəli) və adjuvan (cərrahı sonrası)
  • Radioterapiya (şüa müalicəsi)
Online Randevu Doktorunuza Sorun
© 2016 Neolife Tıp Merkezi bir Bozlu Holding kuruluşudur.