Randevu Al Bizi Arayın+90 212 385 31 00

Bağırsaq Xərçəngi

Bağırsaq Xərçəngi nin Risk Faktorları Nələrdir

Bağırsaq Xərçənginin meydana gəlmə səbəbləri tam olaraq bilinməməkdədir. Niyə bəzi kəslərin bu xəstəliyə tutulub, bəziləri isə yəxəlanmədiği qəti olaraq açıqlamaq mümkün deyil. Qəti olaraq bilinən kolorektal xərçəngin yoluxucu olmadığıdır. Xəstəliyin bir adamdan digərinə keçmə riski yoxdur.

Yaş: kolorektal xərçəngə tutulma ehtimalı irəliləyən yaşla birlikdə artır. Kolorektal xərçəng diaqnozu qoyulan şəxslərin 90% -i, 50 yaşın üzərindədir. Orta tanı yaşı, 60 yaşlardadır.

Kolorektal polip: Polip, qalın bağırsağın daxili divarında meydana gələrlər. 50 yaşın üstündəki kəslərdə sıxlıqla görülürlər. Poliplerin çoxu yaxşı xasiyyətlidir, yəni xərçəngə çevrilməz. Ancaq bəzi polip (məsələn adenomlar) xərçəngə çevrilə bilərlər. Poliplerin təsbiti və alınması kolorektal xərçəng riskini əhəmiyyətli ölçüdə azaldır.

Ailədə kolorektal xərçəng hekayəsinin olması: Yaxın qohumlarında (valideynlər, qardaş ya da uşaqlarında) kolorektal xərçəng keçirmə əhvalatı olan kəslərdə kolorektal xərçəng inkişaf ehtimalı yüksəlir. Xüsusilə kolorektal xərçəng gənc yaşlarda başlamış isə bu risk daha çoxdur. Əgər birdən çox yaxın qohumdan kolorektal xərçəng keçirmə əhvalatı varsa bu ehtimal artmaqdadır.

Genetika dəyişmələr: Bəzi genlərdəki dəyişikliklər kolorektal xərçəng riskini artırar. Herediter qeyri-poliposiz kolon xərçəngi sindromu (HNPCC), irsi (genetik) olaraq keçən kolorektal xərçənglər içində ən sıx olanıdır. Bütün kolon xərçəngləri içində nisbəti% 2-ə qədər çatar. Bu tip xərçəng faktlarında, HNPCC genindeki dəyişikliklər müşahidə edilməkdədir. HNPCC genində pozulma olan hər 4 adamdan 3ün kolorektal xərçəng inkişaf edər. HNPCC geninə bağlı yaranan kolorektal xərçəng daha gənc yaşlarda (40 yaşlarda) görülməkdədir.

Ailəsəl adenomatöz polipozis (FAP): Nadir görülən bu ailəvi xəstəlikdə qalın bağırsaq və Rektumdan yüzlərlə polip mövcuddur. APC adı verilən xüsusi gendəki dəyişmə polip meydana gəlməsinə səbəb olmaqdadır. FAP, əgər müalicə edilməzsə orta 40lı yaşlarda kolorektal xərçəngə dönüşə bilməkdədir. Sıx görülən bir xəstəlik olmayıb, bütün kolorektal xərçənglərin% 1’inden daha azını təşkil edər.

HNPCC və ya FAP diaqnozu olan şəxslərin ailələrindəki bütün fərdlərə, bu xəstəliyə xüsusi dəyişikliklərin erkən müəyyən olunması məqsədi ilə, genetika test edilməsi lazımdır. Əgər genetik dəyişmələr var isə kolorektal xərçəng riskini azaltma yolları axtarılar, dəyişik tanı üsulları ilə xəstəlik varlığı araşdırılar. Ailəsəl kolon polip müəyyən olunan yetkin şəxslərə, həkim tərəfindən qalın bağırsağın bir qisminin və ya hamısının cərrahı olaraq çıxarılması təklif edilə bilər.

Kolorektal xərçəng əhvalatı olma: Daha əvvəl kolorektal xərçəngi diaqnozu qoyulmuş və müalicə edilmiş kəslərdə, bu xərçəng tipi ikinci dəfə təkrarlaya bilər. Yenə daha əvvəl yumurtalıq, uşaqlıq (endometriyum) ya da süd vəzisi xərçəngi keçirmiş qadın xəstələrdə da kolorektal xərçəng inkişaf riski yüksəlməkdədir.

Ülseratif kolit və Crohn xəstəliyi: Ülseratif kolit və Crohn xəstəliyi kimi kolonun enflamasyonu ilə seyr xəstəliklərin uzun illər davam etməsi vəziyyətində kolorektal xərçəng inkişaf riski yüksəlməkdədir.

Qidalanma: Elmi işlər yüksək yağ nisbəti (xüsusilə heyvani yağlar) ehtiva edən qidalarla beslenmelerde, aşağı miqdarda kalsium və folat sahələrdə və aşağı nisbətdə lifli yemək yeyənlərin kolorektal xərçəng riskinin artdığını göstərir. Yenə bəzi elmi işlərdə az meyvə və tərəvəz istehlak edənlərdə də kolorektal xərçəng riskinin artdığı göstərilmişdir. Bununla birlikdə, qidalanmanın kolorektal xərçəng riskini necə təsir etdiyini anlamaq üçün daha çox elmi araşdırma edilməsinə ehtiyac vardır.

Siqaret çəkmək: Siqaret istifadəsi, bağırsaq poliplerinin meydana gəlməsini və kolorektal xərçəng inkişaf riskini artırmaqdadır.

Risk altında olduğunuzu düşünürsünüzsə, bu mövzudakı narahatlıqlarınızı həkiminizə deməlisiniz. Həkiminiz riski azaltma yolları mövzusunda sizə məlumat verəcək və uyğun bir check-up planı təklif edəcək.

Bağırsaq xərçənginə Tarama və Diaqnoz metodları

Poliplerin və ya kolorektal xərçəngin erkən müəyyən olunması üçün;

  • 50 yaş və üzərindəki kəslər nəzarət etdirməlidir.
  • Kolorektal xərçəng üçün ortalama riskdən daha çox riskə sahib olan kəslər, həkimə danışmalı,

50 yaşın altında olsalar belə darama proqramlarına alınmalı, hansı testlərin edilməsi lazım olduğu, hər bir testin faydası və riskləri ilə darama proqramının sıxlığı qərarlaşdırılmalıdır.

Aşağıdakı diaqnoz testləri; polip, xərçəng və ya bağırsaq və rektumdaki anormal vəziyyətləri təsbit etmək üçün istifadə edilər:

  • Nəcisdə gizli qan təhlili
  • Sigmoidoskopi
  • Kolonoskopi
  • Cüt kontrastlı barium enema grafisi
  • Rəqəmsal rektal müayinə

Bağırsaq xərçənginin əlamətləri nələrdir

Bağırsak kanserinin belirtileri arasında aşağıdaki maddeler sıralanabilir:

  • Tualet vərdişində dəyişmə,
  • Ishal, qəbizlik və ya tualetə tam çıkılamadığ hissi,
  • Nəcisdə qan olması,
  • Nəcis diametrinin hər zamankindən daha incə olması,
  • Qarın bölgəsində narahatlıq (tez-qaz sancıları, qarın bölgəsində gərginlik ya da kramp kimi narahatlıqlar),
  • Səbəbsiz kilo itkisi,
  • İnadçı yorğunluq,
  • Mədə bulanması və qusma.

Ancaq, bu əlamətlər çox sıxlıqla xərçəng xarici bəzi sağlamlıq problemləri ilə əlaqədardır. Yenə də bu əlamətlər sahib kəslərin vaxt keçirmədən həkimə müraciət etmələri erkən diaqnoz və müalicə baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Bağırsaq Xərçənginə Diaqnoz

Kolon xərçəngi əlamət və tapıntıların varlığında, müasir diaqnostika üsulları ilə araşdırma derinleştirilmeli və xərçəng olmadığı sübut edilməlidir.

Diaqnoz üsulları:

  • Kolonoskopi
  • Qan testləri
  • Endorektal ultrason
  • Kompüterli tomoqrafiya
  • Ağciyər grafisi

Bağırsaq xərçənginə Müalicə Üsulları

Kolon xərçənginin müalicəsində sıxlıqla; cərrahi müalicə, kemoterapi və radiasiya müalicəsi birlikdə istifadə edilməkdədir.

Cərrahi Müalicə

Kolorektal xərçəng üçün ən sıx istifadə edilən müalicə üsulu cərrahi müalicədir. Cərrahi müalicədə, kolonda və ya Rektumdan şişli  bölgə ilə şişin ətrafındakı bölgə çıxarılır. Xərçəngin olduğu bölgəyə və mərhələsinə görə, cərrahi üsulla birlikdə radiasiya müalicəsi və / və ya kemoterapi də təklif edilə bilər.

Xemoterapiya

Cərrahi müalicədən əvvəl böyük tümörlerin kiçildilməsi üçün Xemoterapiya verilə bilər. Yenə cərrahi müalicədən sonra qalmış ola biləcək xərçəngli hüceyrələrin yox edilməsi və ya xərçəngin geri dönüşünü maneə törətmək üçün də Xemoterapiya verilə bilər.

Radioterapiya

  • Xarici radiasiya: Radioterapiya cihazları ilə bədən xaricindən radiasiya verilər.
  • Daxili radiasiya (implant radiasiya): tümörün içinə ya da ətrafına yerləşdirilən incə borular vasitəsilə bədən içərisindəki qaynaqdan şişə radioaktiv maddə verilər.
Online Randevu Doktorunuza Sorun
© 2016 Neolife Tıp Merkezi bir Bozlu Holding kuruluşudur.