Randevu Al Bizi Arayın+90 212 385 31 00

Beyin Şişləri

Beyin Şişi Nədir?

Beyin şişinin hər növləri xərçəng deyil. Beyin şişləri yaxşı xasiyyətli (benign) ya da pis xasiyyətli (bədxassəli) olmaq üzrə iki qrupdadır:

1. Yaxşı xasiyyətli (Benign) beyin şişlərində xərçəngli hüceyrə tapılmaz:

  • Ümumiyyətlə əməliyyatla alınır və çox nadir olaraq təkrar edər.
  • Benign beyin şişlərinin sərhədləri və kənarları dəqiq olaraq görünməkdədir.
  • Ətraflarındakı sağlam toxulara sıçrayış etməz və bədənin digər yerlərinə yayılmazlar. Lakin bu vəziyyət, benign şişlərin tamamilə zərərsiz olduğu mənasını verməz. Benign şişlər bəzən, beynin həssas bölgələrinə təzyiq edərək ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilərlər.
  • Bədənin digər bölgələrindəki benign şişlərdən fərqli olaraq beyindəki benign şişlər, zaman zaman həyati təhlükəyə səbəb ola bilərlər.
  • Çox nadir olaraq, benign beyin şişləri, zamanla bədxassəli şişə çevrilə bilər.

2. Pis xasiyyətli (Malign, xəbis) beyin şişlərində xərçəngli hüceyrələr olur:

  • Bədxassəli beyin şişləri ümumiyyətlə daha təhlükəli olub, həyati təhlükə meydana gətirərlər.
  • Bədxassəli şişlər sürətlə böyüyərək, ətraflarındakı sağlam toxulara yayılma meylindədirlər.
  • Nadir hallarda xərçəng hüceyrələri bədxassəli beyin şişinə ayrılaraq beynin digər bölgələrinə, onurğaya, hətta bədənin digər yerlərinə yayıla bilirlər (metastaz).

Kimi hadisələrdə, bədxassəli şişlər sağlam toxulara sıçrayış etməz ya da yayılmaz. Şiş, bir toxu təbəqəsi, kəllə sümüyü, ya da kafadaki başqa bir quruluşun içində sınırlanarak, qapalı qala bilər; bu tip şişlərə “enkapsüle şiş” deyilir.

Beyin şişlərinin təsnifatı

Beyin şişləri aşağı dərəcədən yüksəyə doğru, dərəcələrinə görə təsnifatlandırılır (birinci dərəcədən, dördüncü dərəcəyə qədər). Bir şişin dərəcəsi, xərçəngli hüceyrələrin mikroskop altında necə göründüyünə işarə edər. Yüksək dərəcəli şişlərin hüceyrələri, aşağı olanlarına görə daha normal xarici görünür və ümumiyyətlə daha sürətli böyüyərlər.

Ilkin Beyin Şişləri
Beyin toxumasında meydana gəlməyə başlayan şişlərə əsas beyin şişi deyilir. Ilkin beyin şişləri, çıxdıqları hüceyrələrə ya da beyin bölgəsinə görə təsnif edilərlər.

İkincil Beyin Tümörleri
Bədənin hər hansı bir toxu ya da organındaki pis xasiyyətli (bədxassəli) şiş hüceyrələri qan yolu ilə beyinə qədər çata bilər və orada yeni bir şişin meydana gəlməsinə səbəb ola bilər. Bu cür şişlərə ikinci beyin şişi və ya metastatik beyin şişi deyilər.

Beyin Şişləri: Kimlər Risk Altında?
Aşağıdakı faktorlar, əsas beyin şişlərinin meydana gəlmə riskinin artımıyla əlaqələndirilməkdədir:

  • Kişi olmaq: Beyin şişləri ümumiyyətlə, qadınlardan çox kişilərdə görülür. Lakin meningioma adı verilən bir növ mərkəzi sinir sistemi şişi, qadınlarda daha sıx görülər.
  • İrq: Beyin şişləri, ağ irqə mənsub insanlarda digər irqlərə nəzərən daha sıxlıqla görülür.
  • Yaş: Beyin şişi riski yaşla birlikdə artmaqda, əksəriyyətlə 70 yaş və üzəri kəslərdə görülməkdədir. Digər tərəfdən, beyin şişləri, uşaqlarda Löseminin sonra ən sıx görülən ikinci xərçəng növüdür. Beyin şişləri 8 yaşın altındakı uşaqlarda, 8 yaş üstünə görə daha sıxlıqla görülər.
  • Ailə: Ailəsində glioma adı verilən stansiya sinir sistemi şişi olan kəslərin də eyni xəstəliyə tutulma riski yüksəkdir.
  • İş yerində müəyyən kimyəvi və / ya da radiasiyaya məruz qalmaq: Sənaye radiasiya, formaldehid, vinil xlorid, akrilonitril’e məruz qalmış olmaq da risk ünsürüdür.

Beyin şişlərinin Əlamətləri

Beyin şişi əlamətləri, şişin diametri, növü və iştirak etməsinə bağlıdır. İşarələr, şişin sinir uclarına təzyiq etməsi, beyinə ziyan verməsi ya da şişin böyüyərək kəllə sümüyü içində maye yığılmasına səbəb olması ilə meydana gələr. Beyin şişinin ən sıx görülən əlamətləri arasında:

  • Səhərlər pisləşən baş ağrısı,
  • Bulantı və / və ya qusma,
  • Danışma, görmə və ya duymadan dəyişiklik,
  • Ayaqda durur ya da gedərkən tarazlıq problemi,
  • Şəxsiyyət, ruh halı ya da konsentrə olma bacarığında həddindən artıq dəyişiklik,
  • Yaddaşla əlaqədar problemlər,
  • Əzələlərdə seğirme, sıxılma, spazm ya da nöbet
  • Qol və qıçlarda keylik və ya tingling hissi olmaqdadır

Ancaq, bu əlamətlər əksəriyyətlə beyin şişi üzündən deyil başqa bir sağlamlıq probleminə bağlı olaraq da meydana gələ bilər. Bu simptomları olan şəxslərin vaxt keçirmədən həkimə görünmələri erkən diaqnoz və müalicə baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Beyin şişlərində Diaqnoz üsulları

Şiş hüceyrələrinin diaqnozunda aşağıdakı üsullardan faydalanar.

  • Fizika müayinə
  • Nevroloji müayinə
  • Kompüterli tomoqrafiya (BT)
  • MR tədqiqi (MR)
  • Angioqrafiya
  • BOS (beyin onurğa iliyi mayesi) araşdırması
  • Biopsiya

Cərrahlar, şiş hüceyrələrinə baxmaq üçün üç üsuldan faydalana bilirlər:

  • İynə biopsiyası
  • Stereotaksik biopsiya
  • Müalicə ilə eyni zamanda edilən biyopsi

Şişin növü, dərəcəsi və sinifinə görə xəstələr cərrahi, radyoterapi və ya kemoterapi ilə müalicə edilirlər. Bəzi xəstələrə bu müalicə üsullarının birləşməsi tətbiq oluna bilər.

Buna əlavə olaraq, xəstəliyin hər hansı bir mərhələsində, ağrını və xərçəngin əlamətlərini nəzarət altına alacaq, müalicənin yan təsirləri ilə yol açdığı romantik problemləri yüngülləşdirəcək xüsusi müalicə proqramlarına da iştirak edə bilərlər. Bu müalicələrə, simptom rəhbərliyi, dəstək baxım və palyatif baxım kimi adlar verilər.

Beyin şişlərində Müalicə Variantları | Prof. Dr. Ufuk Abacıoğlu

Cərrahi Müalicə:Cərrahi müalicə, beyin şişi müalicəsində sıxlıqla istifadə edilən üsuldur. Beyin cərrahları, kraniotomi deyilən bir əməliyyatla kəllə sümüyünü açarlar.

Radioterapiya: Radioterapiya yüksək enerjili şüaların istifadə edilməsi ilə xərçəng hüceyrələrinin məhv edilərək, çoğalmalarının qarşısının alınması və aradan qaldırılması əməliyyatıdır. Bu tip müalicədə istifadə şüalar x-şüası, gamma şüaları ya da protonlar ola bilər. Şişə və yaxın ətrafındakı toxulara radiasiya verilər. Bəzi hallarda, radiasiya bütün beyinə ya da onurğaya də verilə bilər.

Radyocerrahi; Radyocerrahi yaxşı xasiyyətli və pis xasiyyətli şişlərin invaziv olmayan bir şəkildə müalicə edilməsini təmin edən medikal bir prosedurdur. Radyocerrahi beyindəki sızanaqların müalicəsində istifadə stereotaktik radioterapiya (SRT) olaraq da adlandırıla bilər. Radyocerrahi açıq cərrahı üçün uyğun olmayan kraniyal (baş line) və ekstrakraniyal (başxarici) şiş və sızanaqların yüksək dozada sıxlaşdırılmış ionize radiasiya ilə mərkəzli bir şəkildə şüalanaraq təsirsiz hala gətirilməsidir. Yaxınlardakı arteriya, sinir və ya digər həyati strukturlardan ötəri şərti cərrahi müalicənin xəstə baxımından çətin olduğu və ya tövsiyə edilmədiyi vəziyyətlərdə radyocerrahi istifadə edilər. Ümumiyyətlə tək bir seansda reallaşdırılan radyocerrahinin təsirləri o bölgəyə cərrahi əməliyyat edilməsi qədər kəskin ola bilər. Üç ölçülü, kompüter dəstəkli planlaşdırma və yüksək immobilizasyon (hərəkətin məhdudlaşdırılması) sayəsində sağlam toxumaların məruz qaldığı radiasiya nisbəti minimize edilər.

Beyin şişlərində Radioterapiya və Radyocerrahi Uygulamaları | Prof. Dr .Ufuk Abacıoğlu

Xemoterapiya: Xemoterapiya, xərçəng hüceyrələrinin dərmanla öldürülməsidir. Zaman zaman bəyin şişlərinin müalicəsində də istifadə edilən bu üsulda, dərmanlar ağız yolu ya da damar yolu ilə verilə bilər. Hər iki yolla da dərmanlar qana qarışaraq, qan yolu ilə bütün bədəndə gəzər. Dərmanların ümumiyyətlə müalicələr halında verildiyi kemoterapiyi, müalicə periyodlarını yaxşılaşma periyodları izlər.

Dəstək Müalicələr

  • Steroid
  • Antikonvülsan (Növbəti önləyici) dərmanlar
  • Sant

Reabilitasiya

  • Fizika Müalicə
  • Danışma Müalicəsi
Online Randevu Doktorunuza Sorun
© 2016 Neolife Tıp Merkezi bir Bozlu Holding kuruluşudur.