Randevu Al Bizi Arayın+90 212 385 31 00

Döş xərçəngi

Döş Xərçəngi Nədir?

Döş xərçəngi bütün dünyada qadınlarda ən sıx görülən xərçəng növüdür. Bu xərçəng növü ağciyər xərçəngindən sonra, dünya daxilində görülmə sıxlığı ən yüksək olan xərçəng növüdür. Statistikaya görə hər 8 qadından birinin həyatının müəyyən dövründə döş xərçənginə yakalanmaktadır.
meme-kanseri-300x221

Xərçəng hüceyrələri ümumiyyətlə südün çıxarıldığı, məmələrin lobüllerinde ya da memedeki süd dranej kanallarında meydana gələr. Döş xərçəngi ən çox menopoz dövründəki qadınlarda meydana gələr lakin hər hansı bir yaşda da ortaya çıxa bilər. Döş xərçəngi kişilərdə də görülməsinə baxmayaraq olduqca nadirdir. Hər 100 qadına qarşı bir kişidə görülməkdədir.

Döş xərçənginin əlamətlərindən şübhələnildiyini sürətlə hərəkətə keçilməlidir. Çünki erkən mərhələdə (ilk mərhələdə) diaqnoz edilən məmə xərçənginin müvəffəqiyyətli müalicə ilə nəticələnməsi nisbətləri% 90-cı illərin üzərindədir. Öz memenizi nəzarət edərkən şübhəli bir sərtlik tapa bilərsiniz, həkiminiz klinika məmə müayinəsində bir sərtlik hiss edə bilər ya da məmə toxumasında anormal bir bölgə mamografi ya da sinə MR’ı kimi bir darama testində ortaya çıxa bilər.

Döş Xərçənginin Risk Faktorları

Döş Xərçəngi risk faktorları qarşısı alına bilən risklər və dəyişilməyən risklər olaraq iki ana başlıq altında toplana bilər. Qarşısı alına bilən risklər insanların həyatlarında dəyişdirə faktorlar olaraq sıralana: Siqaret və spirt istehlakını azaltmaq, hərəkətli bir həyat yaratmaq, sağlam qidalanmaq kimi. Dəyişilməyən risklər isə yaş, cinsiyyət, sıx məmə toxuması, erkən ədəd görmək ya da gec menopoz ilə müsbət ailə əhvalatı olaraq sıralana bilər.

Döş Xərçənginin Mərhələləri

Bütün xərçəng növlərində olduğu üzrə məmə xərçəngində də erkən diaqnoz olduqca əhəmiyyətlidir. Əgər erkən dövrdə diaqnoz edilsə çox vaxt döş alınmadan müalicə edilə bilməkdədir.

Xərçəngin lokallaşdırılmış ya da yayıldığını ifadə edən quruluşda olaraq adlandırılan və məşhur qəbul görən sistemə görə məmə xərçəngi mərhələ 1 (lokallaşdırılmış) ‘dən Mərhələ 4-ə (uzaq orqanlara metastaz) olmaq üzrə təsnifatlandırılır. Xəstəliyin hansı mərhələdə olduğunu öyrənmək üçün edilən müayinə və testlərlə müalicə planı yaradılmaqdadır.

Meme-Kanseri-Evreleri

Diaqnizda İstifadə edilən üsulları

İşarələr istiqamətində tətbiq olunacaq olan müalicə proqramı üçün həkiminizin edəcəyi testlər, şişin başladığı sahə ilə məhdud olub olmadığını (lokal) ya da bədəninizin digər bölgələrinə (metastaz) yayılıb və ya yayılam etmədiyi anlamaq üçün həyata keçirilir.

  • Mammoqrafiya: Döş toxusunun rentgen şüaları ilə araşdırılması əsasına söykənən bir üsuldur. Xəstənin hər hansı bir şikayətlənməsi yox ikən çəkilən ilk mamografi əsas Mammoqrafiyadır. Mammoqrafiya darama məqsədli və ya diaqnoz məqsədli edilə bilər. Tarama məqsədli Mammoqrafiya heç bir şikayətlənməsi olmayan kəslərə edilərkən, diaqnoz məqsədli edilən Mammoqrafiya şübhəli kütlə və ya bölgənin daha ətraflı tədqiqi imkanı vardır.
  • Ultrasonoqrafiya: Səs dalğalarının toxumalardan öncə əks olunması əsası ilə çalışmaqdadır. Mammoqrafiya tapılan bir şübhəli kütlə və ya sahənin, və ya xəstənin əlinə gələn kütlənin maye və ya bərk olduğunu anlamaq üçün istifadə edilər. İçi maye dolu olan kütlələr yəni kistler xərçəng baxımından əhəmiyyətli bir təhdid meydana gətirməzlər. Buna qarşılıq, içi bərk olan yəni “solid” kütlələr döşün tümörleridir. Bunların yaxşı və ya pis xasiyyətli olduğu ayrı-seçkiliyini nizamlı təqiblər və ya başqa irəli üsullarla etmək lazımdır.
  • Galaktografi: Döş başından içəri dərman verib süd kanallarının filminin çəkilməsidir. Ən çox məmə başı axıntısı şikayətlənməsi olanlarda tətbiq olunur.
  • İncə iynə biopsiyası: Standard şpris iynəsi ilə hüceyrə səviyyəsində nümunə götürüb mikroskop altında bunların araşdırılmasıdır.
  • Qalın iynə biopsiyası: Bu məqsəd üçün düzəldilmiş, qalın bir iynə ilə toxu parçası alınaraq bunun araşdırılmasıdır.
  • Stereotaksik biopsiya: Kütlənin yerinin xüsusi bir cihazla təsbit edilib tam o nöqtədən nümunə alınmasıdır.
  • Stereotaksik işarələmə: Xüsusi bir cihaz ilə şübhəli sahəsinin görülüb içinə incə bir məftil buraxılmasıdır.
  • Cərrahi biopsiya: Əməliyyat xanada edilən və kütlənin hamısının çıxardılıb mikroskop altında araşdırılmasıdır.

Döş Xərçəngi Müalicəsi

Xəstəliyin mərhələsinə, xəstənin xüsusiyyətlərinə və ümumi sağlamlığına bağlı olaraq müalicə variantları bir və ya birdən çoxunu ola bilər: Cərrahi radiasiya müalicəsi, hormon müalicəsi, kemoterapi və ya hədəfə istiqamətli müalicə kimi

Standard müalicə üsulları:

1- Cərrahi Müalicə
2- Radioterapiya (Işın müalicəsi)
3- Xemoterapiya (Dərman müalicəsi)
4- Hormonoterapi (Hormon müalicəsi)

1- Cərrahi Müalicə
Ümumiyyətlə xərçənglə döyüşün ilk mərhələsidir. Çoxu xəstənin müalicəsi xərçəngli toxumanın cərrahi olaraq çıxarılması ilə başlayır. Sentinel linfa (gözətçi limfa nodu) biopsiyası edilərək özü lazımdırsa qoltuqaltı limfa vəziləri də təmizlənir.

İndiki vaxtda döş xərçənginin müalicəsində, cərrahi cəhdin bir neçə fərqli tətbiqi vardır. Bu tətbiqlər təməl olaraq, döşün alınmadan qorunmasına istiqamətli olanlar və döşün bütününün çıxardılmasına istiqamətli olanlar olaraq iki əsas qrupa bölünür. Son dövrdəki medikal inkişaflar işığında yalnız xərçəngli bölgənin çıxarılması və döşün qorunması, qoltuqaltı limfa bezlərindən isə nümunə edilməsi sayəsində xəstələrdə bənzər müvəffəqiyyətli nəticələr alına və eyni gün evlərinə gedə bilməkdədir. Döşün hamısının alınması lazım olduğu vəziyyətlərdə isə plastik cərrahı texnikalar ilə yenidən məmə rekonstruksiya edilməsi mümkündür

2- Radioterapiya (Işın Müalicəsi)
Işın müalicəsi, X-şüalarının (rentgen şüaları), döş bölgəsinə və kreslo altına tətbiq, cərrahi cəhddən sonra qalma ehtimalı olan xərçəng hüceyrələrinin yox edilməsini təmin etmək məqsədi ilə həyata keçirilir.

Ən çox istifadə edilən üsul xarici şüalanmadan (external beam radiation) üsuludur. Əməliyyatdan sonra 4-6 həftə müddətlə tətbiq olunur. Xüsusi bir xətti akselerator istifadə etməklə, xarici olaraq, bütün süd vəzisi və bəzən də qoltuqaltı hədəflənərək ışınlanır. Işın ümumiyyətlə 4-6 həftə ərzində, həftədə 5 gün olaraq verilər.

Radioterapiya nin yan təsirləri; Bu müalicəni görən qadınların çoxu halsızlıqdan şikayətlənərlər. Döşdə şişlik və ağırlıq hissi ortaya çıxa bilər. Müalicə edilən bölgədəki dəri, günəş yanığı rəngini ala bilər. Bu yan təsir təxminən bir ildə özbaşına itər. Mərkəzimizdə istifadə edilən Novalis dəstəkli TrueBeam STX adlı xətti akselerator ilə sağlam toxuya minimum nisbətdə zərər verilərək bu yan təsirlər minimuma endirilər.

3- Xemoterapiya (Dərman Müalicəsi)
Xərçəng hüceyrələrini öldürücü dərmanlarla edilən müalicədir. Bu dərmanlar ağızdan və ya damardan verildikdən sonra bütün bədənə yayılır. Ümumiyyətlə, eyni anda bir neçə dərman birlikdə verildikdə daha təsirli olduqlarından, dəyişik kombinasiyalar halında verilir. Kemoterapi, müalicələr halında verilər. 4-6 kür olaraq planlaşdırma edilər. Hər kür arası təxminən 3 həftədir. Bu da ümumi 3 ilə 5 aylıq ümumi kemoterapi müddəti deməkdir.

Bəzi faktlarda edilən cərrahı müalicəyə əlavə olaraq, dərman müalicəsi də əlavə etmək üçün lazım ola bilər.

Xəstələrdə cərrahi müalicə sonrası edilən tədqiqlər, hər hansı bir bölgədə xərçəng qalmamış olsa belə, qoruyucu tədbir olaraq bir müddət dərman müalicəsi edilə bilər. Bu müalicəyə adjuvan Xemoterapiya deyilir.

Neoadjuvan kimyaterapiya isə Mərhələ 3 xərçəngi olan xəstələrdə mövcud şişin ölçülərini kiçiltmək və cərrahiyə uyğun hala gətirmək məqsədiylə edilər. Neoadjuvan kemoterapinin bir faydası da edilən kemoterapinin şiş üzərinə fəaliyyətinin izlənilməsi dir. Xemoterapiya ilə əlaqədar daha çox məlumat üçün basın.

4-Hormono Terapiya (Hormon Müalicəsi)
Bəzi döş xərçəngi hüceyrələri, ehtiva etdikləri hormon qəbulediciləri (qəbul ediciləri) vasitəçiliyi ilə östrojenler həssas ola bilər. Yəni, östrojen hormonu bu xərçəng hüceyrələrinin böyümələrinə və artmalarına səbəb ola bilər. Hormon müalicəsində məqsəd, bu şəkildə estrogen qəbuledicisi ehtiva edən və bu hormona həssas olan xərçəng tiplərində, estrogen təsirinin ortadan qaldıraraq xərçəngin inkişafının qarşısının alınmasıdır.

Segmental Mastektomi Nedir?

Meme kanserinde memenin tamamının alınmayıp sadece kitlenin çıkarıldığı tedavi şekline genel olarak “meme koruyucu cerrahi” denir. Memedeki kanserli dokunun kanser içermeyen normal meme dokusu ile birlikte çıkartılmasına “lumpektomi” daha geniş normal doku ile birlikte çıkartılmasına ise “segmental mastektomi” denir.

Online Randevu Doktorunuza Sorun
© 2016 Neolife Tıp Merkezi bir Bozlu Holding kuruluşudur.